Πέθανε εχθές το βράδυ σε ηλικία 98 ετών ο ποιητής, πεζογράφος, δοκιμιογράφος και θεωρητικός της λογοτεχνίας Νάνος Βαλαωρίτης.

Ο Τίτος Πατρίκιος για την απώλεια του Νάνου Βαλαωρίτη

 Ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος μίλησε στον Αθήνα 9.84 την προσωπικότητα του Νάνου Βαλαωρίτη και το στίγμα που άφησε στα ελληνικά γράμματα:

«Νιώθω πολύ μεγάλη στεναχώρια. Είναι μια απώλεια και για τα γράμματα και για την ποιηση και καθώς είχε ζήσει πολύ νόμιζα ότι θα περάσει και τον αιώνα. Ήταν ένας σπουδαίος ποιητής, σπουδαίος άνθρωπος των γραμμάτων ο οποίος έφερε πολλά καινούργια πράγματα, την τεχνοτροπία του σουρεαλισμού ή του υπερεαλισμού όπως συνήθως το λέμε που έσπασε τους παλιους κανόνες αλλά δεν κατέληξε σε κάτι το απρόσιτο, αλλά έδωσε καινούργια ζωντάνια και καινούργια δύναμη.  

Θυμάμαι ένα περιστατικό στα χρόνια της εποχής του καφενείου του Λουμίδη πηγαίναμε οι νέοι λογοτέχνες και εκεί άκουσα να λένε για το Νάνο ότι όταν πήγε στο στρατό και είπε το όνομα του, Βαλαωρίτης, του είπε ο αξιωματικός «Με τον ποιητή τον Βαλαωρίτη έχετε κάποια σχέση;» εννοώντας τον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, τον πρόγονο του και εκείνος είπε «Εγώ είμαι ο ποιητής». Το λέγαμε οι νέοι εμεις μεταξύ μας και γελάγαμε. Όταν τον γνώρισα του είπα «Νανο είναι αλήθεια αυτό το περιστατικό»; Έκανε ένα ωραίο μειδίαμα δεν είπε τίποτα αλλά καταλαβα ότι ήταν αληθεια».

Ο Νάνος Βαλαωρίτης και η σύζυγος του Μαρία

Βιογραφία

Ο Νάνος Βαλαωρίτης γεννήθηκε στη Λωζάνη, και ήταν δισέγγονος του ποιητή Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Σπούδασε νομικά, φιλολογία (αγγλική και γαλλική) στα πανεπιστήμια των Αθηνών, Λονδίνου, και Σορβόνης.  

Σε νεαρή ηλικία πρωτοδημοσίευσε κειμενα του στα Νέα Γράμματα. Το 1944 δραπετεύσε απ’ την γερμανοκρατούμενη Ελλάδα μέσω του Αιγαίου στην Τουρκία, από εκεί στη Μέση Ανατολή και τελικά στην Αίγυπτο όπου συναντάει τον Σεφέρη ο οποίος υπηρετούσε την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση ως γραμματέας της ελληνικής πρεσβείας στο Κάιρο.

Το 1944 μετά από προτροπή του Σεφέρη ο Βαλαωρίτης ταξιδεψε στο Λονδίνο για να βοηθήσει στην ανάπτυξη λογοτεχνικών δεσμών μεταξύ Ελλάδας και Βρετανίας. Συναντά τους Τ.Σ. Έλιοτ, Γ.Χ. Όντεν, Ντύλαν Τόμας και εργάζεται για τον Λούις ΜακΝις στο BBC.

Εκτός από τη μελέτη αγγλικής λογοτεχνίας στο πανεπιστήμιο του Λονδίνου, έκανε και μεταφράσεις (στα αγγλικά) Ελλήνων μοντερνιστών ποιητών, μεταξύ των οποίων του Ελύτη και του Εμπειρίκου. Το 1947 εξέδωσε την Τιμωρία των Μάγων, την πρώτη του ποιητική συλλογή, στο Λονδίνο. Από το 1954 μέχρι το 1960 συμμετέχει στην ομάδα των σουρεαλιστών του Παρισιού. Στο Παρίσι γνώρισε την μελλοντική (1960) σύζυγό του, την Αμερικανίδα Μαρί Γουίλσον (1922-2017)

Το 1960 επεστρεψε στην Ελλάδα, και ανάμεσα 1963 και 1967 είναι ο εκδότης και διευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού Πάλι. Όταν η χούντα έρχεται στην εξουσία το 1967, νιώθει πως δεν έχει άλλη επιλογή παρά να αυτοεξοριστεί, έτσι το 1968 ταξιδεύει στις ΗΠΑ όπου και διδάσκει συγκριτική λογοτεχνία και δημιουργικό γράψιμο στο πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, μια θέση που κράτησε για 25 χρόνια.

Το 1983 βραβεύτηκε με το Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή του Μερικές γυναίκες (ενώ είχε αρνηθεί ανάλογη βράβευση το 1958. Το 1976 είχε επίσης αρνηθεί την πρόταση να γίνει αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών). Το Δεκέμβριο του 2009 του απονεμήθηκε το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολo του έργου του.

Θεατρικά του έργα έχουν παιχτεί σε Παρίσι, Σπολέτο, Ώρχους και Αθήνα. Έχει συνεργαστεί με τα λογοτεχνικά περιοδικά Τετράδιο, Σήμα, Horizon, New Writing και Daylight.

Συλλυπητήριο μήνυμα της υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, κ. Λίνα Μενδώνη

Η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, κ. Λίνα Μενδώνη, δήλωσε για την απώλεια του ποιητή και συγγραφέα Νάνου Βαλαωρίτη:

«Στην πλήρη, από κάθε άποψη, ζωή του, ο Νάνος Βαλαωρίτης δεν υπήρξε μόνο πολυγραφότατος και δημιουργικός, ένας βαθιά μορφωμένος άνθρωπος με το προνόμιο να είναι δισέγγονος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Ήταν ένας ποιητής με μια ζωή σαν θαυμαστή περιπέτεια, και την τύχη να συναναστραφεί μερικούς από τους σπουδαιότερους δημιουργούς του περασμένου αιώνα.

Επηρεάστηκε από εκείνους και επηρέασε με την παρουσία και τον λόγο του πολλούς από αυτούς. Ελάχιστοι είναι εκείνοι που μπορούν να πουν ότι είχαν την τιμή να συνομιλήσουν με τον Τ. Σ. Έλιοτ, τον Ντύλαν Τόμας, τον Αντρέ Μπρετόν, τον Σαρτρ, τον Σεφέρη, τον Ελύτη. Η λίστα είναι μακρά και περιλαμβάνει εξαιρετικά σημαντικά ονόματα. Ο Νάνος Βαλαωρίτης στάθηκε δίπλα τους, ως ποιητής και ως μια θυελλώδης, μαγευτική προσωπικότητα, που θα λείψει από τον ελληνικό πολιτισμό και τα γράμματα. Εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια στους οικείους του».