Επιπτώσεις στο ελληνικό ΑΕΠ μετά από πιθανή αρνητική διαταραχή στο ΑΕΠ της ευρωζώνης, βάσει του υποδείγματος μεσοπρόθεσμων μακροοικονομικών προβλέψεων του ΕΔΣ Το ξέσπασμα και η εξάπλωση του ‘SARS–CoV-2’ (κορονοϊού) τους τελευταίους δύο μήνες έχει επηρεάσει το δημόσιο διάλογο ως προς τις οικονομικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εξάπλωση του ιού παγκοσμίως. Αρχικές εκτιμήσεις είναι ότι η επιδημία μπορεί να προκαλέσει μια ελαφρά κάμψη στο παγκόσμιο ΑΕΠ.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά την κάμψη στο παγκόσμιο ΑΕΠγια το 2020 κατά 0,1%σε σχέσημε τις προηγούμενες προβλέψεις του (δηλαδή 3,3% από 3,4% που είχε εκτιμηθεί αρχικά). 1

Πρόσφατες εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ είναι πιο απαισιόδοξες κατεβάζοντας τον πήχη της παγκόσμιας μεγέθυνσης για το 2020 στο 2,4%, έναντι αρχικής πρόβλεψης για 2,9%, χωρίς να αποκλείουν μία ακόμα μεγαλύτερη πτώση ακόμα και στο 1,5% 2.

Είναι επόμενο ότι σε ένα ενδεχόμενο εξάπλωσης της επιδημίας δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστο το ΑΕΠ των οικονομιών της ευρωζώνης.

Σε αυτό το πλαίσιο το ΕΔΣ πραγματοποίησε εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις μίας πιθανήςεπιβράδυνσηςτης ευρωπαϊκής οικονομίας στο ελληνικό ΑΕΠ για το 2020, βάσει του «διανυσματικού υποδείγματος διόρθωσης λαθών»που χρησιμοποιεί το ΕΔΣ για μεσοπρόθεσμες μακροοικονομικές προβλέψεις 3,4.

Δύο δυσμενή σενάρια

Για αυτό το λόγο,επιπλέον από το σενάριο βάσης,εκτιμήθηκαν δύο δυσμενή σενάρια. Στα σενάρια αυτά ακολουθήθηκε η διαδικασία εισαγωγής μιαςεξωγενούς διαταραχής και συγκεκριμένα συρρίκνωσης του ΑΕΠ της ευρωζώνης ίση με μια τυπικήαπόκλιση για το α’ σενάριο και δυο τυπικών αποκλίσεων για το β’ σενάριο 5.

Η επιλογή του ορισμού της διαταραχής (shock) ως μια ή δυο τυπικές αποκλίσεις είναι συνηθισμένη πρακτική στη βιβλιογραφία (βλ. Melvinetal., 2011) 6.

Υποτέθηκε δηλαδή αρνητική διαταραχή σε μία μόνο μεταβλητήη οποία στο υπόδειγμα του ΕΔΣ θεωρείταιως εξωγενής και αφορά στην μεταβολή του πραγματικού ΑΕΠ της ευρωζώνης 7.
Η τυπική απόκλιση υπολογίζεται πάνω στο ΑΕΠ της ευρωζώνης και εν συνεχεία προκαλείταιη ανάλογη συρρίκνωση (μια ή δυο τυπικές αποκλίσεις) από το πρώτο τρίμηνο του 2020 και εφεξήςγια τα επόμενα τρία τρίμηνα.

Συμπεράσματα:

• H εξάπλωση του ιού SARS–CoV-2 («κορονοϊός») είναι πλέον σίγουρο ότι θα προκαλέσει αναθεώρηση επί τα χείρωτων προβλέψεων για την μεγέθυνση της παγκόσμιας οικονομίας για το 2020.
• Η εξάπλωση της επιδημίας και στην Ευρώπη είναι επόμενο να επιβραδύνει την αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Βάσει της υπόθεσης αυτής το ΕΔΣ πραγματοποίησε «εκτιμήσεις» για την αρνητική επίπτωση που μπορεί να έχει στο ελληνικό ΑΕΠ τυχόν επιβράδυνση της μεγέθυνσης στις χώρες του ευρώ.
• Η εκτίμηση είναι ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα μείωσης της πρόβλεψης για το ΑΕΠ της ευρωζώνης, το ελληνικό ΑΕΠ επιβραδύνεται κατά περίπου 0,8%. Στην άσκηση χρησιμοποιήσαμε δύο πολύ δυσμενή σενάρια τα οποία υπό κανονικές συνθήκες, βάσει δηλαδή ιστορικών τιμών και χωρίς «δομικές αλλαγές»στην οικονομία της Ελλάδας και της ευρωζώνης, μπορεί να προκαλέσουν μείωση στην εκτιμώμενη μεγέθυνση για το 2020 κατά 0,3 και 0,7 ποσοστιαίες μονάδες. Δηλαδή η εκτίμηση για το κεντρικό σενάριο του υποδείγματος μεσοπρόθεσμων μακροοικονομικών προβλέψεων του ΕΔΣ για την πραγματική αύξηση του ΑΕΠ από 2,54% (σενάριο βάσης) μειώνεται σε 2,21% (σενάριο 1) και 1,88% (σενάριο 2).
• Ωστόσο,σε περίπτωση που η επιδημία πάρει διαστάσεις θα προκληθεί «δομική αλλαγή»στο υπόδειγμα η οποία προς το παρόν είναι δύσκολο να προβλεφθεί.
• Επίσης η «κρίση» μπορεί να πλήξει, επιπλέον, ενδογενώς την ελληνική οικονομία βάσει τουλάχιστον δύο διαύλων:

α) επιδείνωσης του ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών λόγω μείωσης των τουριστικών εισπράξεων, μείωσης των εισπράξεων από θαλάσσιες και χερσαίες μεταφορές κλπ και

β) λόγω αρνητικής επίπτωσης στην ιδιωτική κατανάλωση (κλάδος εστίασης, διασκέδαση και ψυχαγωγία, οικοδομή κλπ).Με βάση αυτές τις αρνητικές εκτιμήσεις φαίνεται ότι απομακρυνόμαστε, πιθανώς σημαντικά, από τον στόχο για αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,8% το 2020, γεγονός που θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα δημοσιονομικά αποτελέσματα.

Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αναζητηθούν «μαξιλάρια» για τον προϋπολογισμό για τυχόν έκτακτες δαπάνες (πχ στο τομέα της υγείας), όπως πιθανώς αξιοποίηση μέρους των ταμειακών αποθεμάτων ασφαλείας (cashbuffers), αλλά και έγκαιρη συνεννόηση με τους θεσμούς για συμφωνία ρήτρας διαφυγής (escapeclause), ώστε μία ελεγχόμενη απόκλιση από το στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ να μην οδηγήσει σε περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα τα οποία θα επιδεινώσουν περαιτέρω την μακροοικονομική κατάσταση στην Ελλάδα και θα ανακόψουν τη θετική δυναμική των τελευταίων ετών.

——-
1. https://www.imf.org/en/News/Articles/2020/02/22/pr2061-remarks-by-kristalina-georgieva-to-g20-on-economic-impact-of-covid-19
2. OECD Economic Outlook, Interim Report March 2020 «Coronavirus: the world economy at risk», http://www.oecd.org/economic-outlook

3. ΕΔΣWorkingPaperNo2, 2017

4. Σε σχέση με το αρχικό υπόδειγμα που παρουσιάζεται στο σχετικό δοκίμιο εργασίας έχουν γίνει αλλαγές με την εισαγωγή δυο ψευδομεταβλητών στην περίοδο της κρίσης (στο σταθερό όρο και τη τάση) για τον εντοπισμό «δομικών αλλαγών»που βελτίωσαν σημαντικά την προβλεπτική ικανότητα του υποδείγματος.

5. Η μία (δύο) τυπική απόκλιση ισοδυναμεί με μείωση κατά 0,41% (0,82%) του ΑΕΠ της ευρωζώνης σε σχέση με την αρχική εκτίμηση του υποδείγματος του ΕΔΣ. Η εκτίμηση του υποδείγματος του ΕΔΣ για την μεγέθυνση στην ευρωζώνη στο σενάριο βάσης εκτιμάται στο 0,9% για το 2020.

6. Melvin, M., J. Prins and D. Shand (2011), “Forecasting Exchange Rates: An Investor Perspective,” in: Elliott, G. and A. Timmermann, Handbook of Economic Forecasting Vol.2, Elsevier North-Holland.

7. Η υπόθεση αυτή δε σημαίνει ότι αποκλείονται να υπάρξουν άλλες αρνητικές ή και θετικές διαταραχές τόσο εξωγενώς όσο και ενδογενώς. Για παράδειγμα το ελληνικό ΑΕΠ θα μπορούσε να επηρεαστεί άμεσα αρνητικά, όχι λόγω μόνο μιας επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, αλλά και λόγω πχ της μείωσης των τουριστικών εισπράξεων το 2020. Ωστόσο, τα σενάρια που πραγματοποιούνται με το συγκεκριμένο υπόδειγμα αφορούν αποκλειστικά σε αλλαγή επι τα χείρω μόνο του ΑΕΠ της ευρωζώνης χωρίς να πραγματοποιούνται σενάρια που αφορούν άλλες πιθανές αρνητικές ή θετικές διαταραχές.

Αθηνά Κορλίρα